Çocuklarda utangaçlık yaygın olarak görülür ve farklı yaşlarda farklı biçimler alabilir. Ayrılma korkusu, yeni ortamlardan korkma ve sosyal ortamlarda tutukluk utangaçlığın belirtileridir. Çoğunlukla anne-babalar ve öğretmenler sosyal veya gelişimsel aktivitelerden geri kalmamaları için utangaç çocukları bu aktivitelere dahil etmeye çalışırlar.

Utangaç çocuğa nasıl yardımcı olabilirsiniz?
Eleştirel yorumları azaltın. Çocuk zaten yargılanmaktan ve olumsuz şekilde değerlendirilmekten korktuğu için bu önemlidir.

Aşırı korumacı olmayın. Bu da çocuğun beklentilerini düşürerek utangaç davranışını pekiştirebilir.

Çocuğun utangaçlık yaşayabileceği durumları önceden tahmin edin ve çocuk için bu ortamda ulaşması gereken makul bir hedef belirleyin. Bazı anne-babalar bu hedefe ulaşması karşılığında ödül sunarak çocuğu değişim için motive etmektedirler.

Yavaş ve aşamalı bir ilerleme bekleyin ve çocuğunuza aşırı baskı yapmaktan kaçının.

Çocuğunuzun öğretmenleri ve bakıcıları ile işbirliği ederek çocuğunuzun utangaçlığının üstesinden gelmesinde en yararlı olduğunu gördüğünüz teknikleri onlara da aktarın.

Çocuğu utangaç olarak etiketlemekten kaçının.

Utangaçlığın ötesinde bir durum söz konusu olabilir mi?
Çocuğunuzun utangaçlığı, kaygı ve korkuların baskın, kalıcı bir hal alarak günlük yaşamını engelleme boyutuna varıyorsa, anksiyete bozukluğu yaşıyor olması mümkündür.

Anksiyete bozuklukları çocuk ve yetişkinleri etkileyen ve en sık görülen psikiyatrik hastalıklar arasında yer alır. Bu hastalıklara biyolojik ve çevresel etmenlerin bir kombinasyonun neden olduğu düşünülmektedir. Buna karşın tanı koyulduktan sonra tedavi edilme şansı oldukça yüksektir.

Anksiyete bozukluklarının türleri
Çocuklarda üç tür anksiyete bozukluğu görülür:

Ayrılma anksiyetesi bozukluğu

Genel anksiyete bozukluğu

Sosyal anksiyete bozukluğu


Ayrılma anksiyetesi bozukluğu
Ayrılma anksiyetesi bozukluğu tipik olarak yedi ile dokuz yaşlar arasında en fazla görülür. Belirtileri bakan kişiyi kaybetme konusunda aşırı endişelenme, okula gitmeyi reddetme, kabuslar ve aşırı derecede kaybolma, kaçırılma veya ölüm korkusudur.

Genel anksiyete bozukluğu
Genel anksiyete bozukluğunda çocuk her konuda aşırı derecede endişe ve kaygı besler. En az altı aylık bir dönem içerisinde bu çocukların karın ağrısı, baş ağrısı gibi fiziksel şikayetlerde bulundukları gün sayısı şikayet etmedikleri günlerden daha fazladır. Belirtileri başka hastalıklarla benzerlik gösterdiğinden çoğunlukla genel anksiyete bozukluğunun teşhisi güç olur.

Sosyal anksiyete bozukluğu
Sosyal anksiyete bozukluğunda sosyal ortamlarda aşırı kaygı söz konusudur ve ortalama olarak 11-12 yaşlarında ortaya çıkar. Utangaç çocuklar zamanla yeni ortamlara ısınırken, sosyal anksiyete bozukluğu olan çocuk ortamdan tamamen uzak durur ve kalp çarpıntıları, baygınlık, aşırı terleme ve kızarma gibi fiziksel şikayetler de görülür. Sosyal anksiyete bozukluğu yaşayan çocukların depresyon, uyuşturucu istismarı ve okuldan kaçma riski artabilir.

Tedavi
Çocuğunuzun herhangi bir anksiyete bozukluğu yaşadığından şüphe ediyorsanız, zaman geçirmeden bir çocuk ve ergen ruh sağlığı hekimine başvurmalısınız. Hekim çocuğa uygulayacağı tedavilerin yanında anne-baba olarak çocuğunuza nasıl yardımcı olacağınız konusunda size de önerilerde bulunacaktır.

Dr. Ayten Erdoğan
Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı
Memorial Hastanesi

Lütfen!
Portalımızdan alıntı yapmanız durumunda kaynak belirtmeyi ihmal etmeyiniz.